Autoschade na een ongeval: gebruiksderving en waardevermindering

Na een aanrijding zonder gewonden draait alles om uw wagen. Wordt hij hersteld of is hij total loss? Hoeveel krijgt u voor de dagen dat u zonder auto zat? En betaalt de tegenpartij ook de btw als u de wagen niet laat herstellen? Autoschade na een ongeval omvat veel meer dan de factuur van de garage.

De verzekeraar van de aansprakelijke partij moet u volledig vergoeden. In de praktijk blijven posten als gebruiksderving, waardevermindering of stallingskosten vaak onbesproken, tenzij u ze zelf vraagt. In dit artikel overlopen wij wat u kunt vorderen. Wat u meteen na het ongeval moet doen, leest u in ons overzicht verkeersongeval: wat te doen?.

Herstelling of totaal verlies?

De deskundige die de schade vaststelt, beslist eerst of uw voertuig hersteld kan worden.

Technisch totaal verlies: de wagen kan niet meer volledig en veilig hersteld worden. Denk aan een vervormd chassis of een uitgebrande auto.
Economisch totaal verlies: herstellen kan technisch wel, maar het kost duidelijk meer dan de wagen vóór het ongeval waard was. In de praktijk vergelijkt men de herstelkosten met de waarde vóór het ongeval min de waarde van het wrak.

Bij totaal verlies krijgt u de vervangingswaarde: het bedrag dat u nodig hebt om een gelijkaardige wagen te kopen, van hetzelfde type, dezelfde leeftijd en in dezelfde staat. Daar gaat de wrakwaarde af, omdat u het wrak nog kunt verkopen.

Is er op de tweedehandsmarkt geen evenwaardig voertuig te vinden, bijvoorbeeld bij een zeldzame of aangepaste wagen, dan kan de rechter toch de herstelling toekennen.

Gebruiksderving: vergoeding voor de dagen zonder wagen

Kunt u uw wagen na het ongeval niet gebruiken, dan lijdt u gebruiksderving. U hebt daar recht op, ook als u geen vervangwagen huurde en geen concrete kosten maakte.

Hoeveel per dag?

De vergoeding is een forfait per dag, afhankelijk van het soort voertuig. Rechtbanken gebruiken daarvoor de Indicatieve tabel. De tabel van 2024 stelt onder meer voor:

Voertuig	Gebruiksderving per dag (Indicatieve tabel 2024)
Fiets	12 euro
Personenwagen (ook bedrijfswagen of leasing)	23 euro

Voor bestelwagens, vrachtwagens, taxi’s, motorfietsen en andere voertuigen voorziet de tabel eigen, meestal hogere bedragen. Voor een beroepsvoertuig kunt u ook de werkelijke schade aantonen, zoals gemiste omzet.

Hoeveel dagen?

De periode van gebruiksderving bestaat uit twee delen:

Periode	Loopt van … tot …
Wachttijd	het ongeval tot de dag waarop u de herstelkosten of het totaal verlies kent
Herstel- of vervangingstijd	de start van de herstelling tot de levering, of de tijd om een andere wagen te vinden

Bleef uw wagen rijklaar tot de herstelling, dan telt de wachttijd enkel tot de expertise. Een wagen met kapotte lichten of richtingaanwijzers is wel technisch bruikbaar, maar mag niet op de weg. Voor de vervangingstijd bij totaal verlies stelt de tabel een forfait van 15 dagen voor als u geen concrete gegevens hebt.

Loopt de herstelling uit omdat wisselstukken ontbreken, of stelt de verzekeraar laat een deskundige aan, dan draagt de aansprakelijke partij in principe die vertraging.

Een huurwagen

In plaats van het forfait kunt u een vervangwagen huren en de werkelijke huurprijs vorderen. Die wagen moet vergelijkbaar zijn met de uwe en de huurperiode moet overeenkomen met de herstel- of vervangingstijd. De Indicatieve tabel trekt van de huurprijs een klein percentage af, omdat u uw eigen wagen in die periode niet verslijt. U kunt niet tegelijk een huurwagen en het forfait voor dezelfde dagen vragen.

Waardevermindering na herstelling

Ook een correct herstelde wagen is soms minder waard: hij is niet meer “ongevalvrij”. In België wordt die waardevermindering alleen in bijzondere gevallen vergoed, bijvoorbeeld bij een bijna nieuwe wagen met weinig kilometers of bij een oldtimer. De Indicatieve tabel stelt dan een forfait van ongeveer 10% van de waarde vóór het ongeval voor. U moet wel aannemelijk maken waarom uw wagen merkbaar minder waard is geworden.

Omgekeerd mag de verzekeraar niets aftrekken omdat uw wagen nieuwe onderdelen kreeg. Het Hof van Cassatie besliste op 17 september 2020 dat bij herstelling in de regel geen aftrek voor ouderdom (vetusteit) mag gebeuren.

Krijgt u de btw terug zonder factuur?

Bent u niet btw-plichtig, zoals de meeste particulieren, dan maakt de btw deel uit van uw schade. U krijgt ze vergoed, ook als u de wagen niet laat herstellen. Het Hof van Cassatie aanvaardde dat al in 1988: u bent vrij om met uw schadevergoeding te doen wat u wilt.

Bij totaal verlies geldt hetzelfde. De btw wordt berekend op de vervangingswaarde, tegen het tarief voor een nieuw voertuig, ook als u een tweedehandswagen koopt zonder btw (Cass. 28 mei 1996 en 25 september 2008).

Bent u btw-plichtig en kunt u de btw geheel of gedeeltelijk aftrekken, dan krijgt u enkel het deel terug dat u zelf definitief draagt.

Welke bijkomende kosten kunt u vorderen?

Takelkosten, ook bij een dure depannage ’s nachts of in het weekend.
Stallingskosten bij de garage, tenzij u ze onnodig liet oplopen, bijvoorbeeld door het wrak lang te laten staan na het totaal verlies.
Expertisekosten van een eigen deskundige, bijvoorbeeld als de tegenpartij niemand stuurde. Het Hof van Cassatie aanvaardt die kosten als schadepost sinds 2002.
Technische keuring na een zware herstelling.
Financieringskosten als u moest lenen om de herstelling of een nieuwe wagen te betalen.
Administratiekosten: de Indicatieve tabel 2024 stelt 50 tot 150 euro voor, naargelang de complexiteit.

Op alle bedragen lopen bovendien vergoedende interesten.

Binden de RDR-barema’s u?

Verzekeraars hebben onderling afspraken om blikschade vlot af te handelen. Via die regeling (RDR) vergoedt uw eigen BA-verzekeraar vaak uw materiële schade, voor rekening van de verzekeraar van de tegenpartij. Die afspraken bevatten eigen barema’s, onder meer voor gebruiksderving, die lager liggen dan de Indicatieve tabel.

U bent geen partij bij die overeenkomst. De barema’s binden u niet. U kunt altijd het volledige bedrag vorderen waarop u volgens het gemeen recht recht hebt.

Eigen omnium en regres

Hebt u een omnium, dan kunt u uw eigen verzekeraar vragen de schade aan uw wagen te betalen, los van wie in fout was. Dat gaat vaak sneller. Uw verzekeraar verhaalt het betaalde bedrag daarna op de aansprakelijke partij (regres).

Let op: de omnium dekt niet alles. Uw vrijstelling, de gebruiksderving en andere bijkomende kosten vordert u zelf van de verzekeraar van de tegenpartij. Laat die posten niet liggen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel gebruiksderving krijg ik per dag voor mijn auto?

De Indicatieve tabel 2024 stelt 23 euro per dag voor een personenwagen voor, ook voor een bedrijfs- of leasingwagen. Voor een fiets is dat 12 euro per dag. Het aantal dagen omvat de wachttijd tot de expertise en de tijd om de wagen te herstellen of te vervangen. Hebt u een wagen gehuurd, dan kunt u in plaats daarvan de huurprijs vorderen.

Mijn auto is total loss: hoeveel krijg ik?

U krijgt de vervangingswaarde: wat een gelijkaardige wagen van dezelfde leeftijd en in dezelfde staat kost op de tweedehandsmarkt. Daar gaat de waarde van het wrak af. Als particulier krijgt u daarbovenop de btw, berekend tegen het tarief voor een nieuwe wagen. Ook gebruiksderving, takel- en stallingskosten komen erbij.

Moet ik mijn auto laten herstellen om schadevergoeding te krijgen?

Nee. U bent vrij om met de vergoeding te doen wat u wilt. U kunt uw wagen laten herstellen, zelf herstellen of zo laten. Ook de btw op de herstelling krijgt u als particulier terug zonder factuur. Zorg wel dat de schade tegensprekelijk werd vastgesteld door een deskundige voordat u de wagen verkoopt of laat herstellen.

Krijg ik een vergoeding omdat mijn auto nu minder waard is?

Soms. Waardevermindering na een correcte herstelling wordt in België enkel in bijzondere gevallen vergoed, zoals bij een bijna nieuwe wagen of een oldtimer. De Indicatieve tabel stelt dan ongeveer 10% van de waarde vóór het ongeval voor. U moet wel aantonen waarom uw wagen merkbaar minder waard is.

Mag de verzekeraar de lagere RDR-bedragen toepassen?

Tegenover u niet. De RDR-regeling is een afspraak tussen verzekeraars onderling. U bent daar geen partij bij. U hebt recht op een volledige vergoeding volgens het gemeen recht en mag dus het bedrag uit de Indicatieve tabel of uw werkelijke schade vorderen.

Uw dossier laten nakijken

Twijfelt u of het voorstel van de verzekeraar volledig is? Wij kijken na of alle posten erin staan en vorderen het saldo. Lees ook ons artikel over schadevergoeding na een verkeersongeval. Neem contact met ons op.

Stand van de wetgeving: 30 september 2026. Wij werken dit artikel bij wanneer de regels wijzigen.