Verkeersongeval: wat moet u doen en wie is aansprakelijk?

Een verkeersongeval komt altijd onverwacht. Een kop-staartbotsing in de file, een fietser die u niet zag, een kras tegen een geparkeerde wagen: in een paar seconden verandert een gewone rit in een situatie met veel vragen. Wat moet u nu doen? Moet u de politie bellen? Wie betaalt de schade?

Wat u in het eerste halfuur doet, weegt vaak zwaar door. De foto’s die u neemt, het aanrijdingsformulier dat u tekent en de verklaring die u aflegt, bepalen later mee wie aansprakelijk is. En wie te snel vertrekt, riskeert een vervolging voor vluchtmisdrijf, ook als hij geen schuld had aan het ongeval.

In dit overzicht leest u stap voor stap wat u moet doen na een verkeersongeval en hoe de aansprakelijkheid en de schadevergoeding geregeld worden. Voor elk onderdeel verwijzen wij naar een uitgebreider artikel.

Verkeersongeval: wat moet u meteen doen?

De eerste zorg is veiligheid: voor uzelf, voor de andere betrokkenen en voor het verkeer dat nog aankomt. Artikel 52 van de Wegcode vraagt van elke betrokkene dat hij het nodige doet om het verkeer veilig en vlot te laten verlopen.

De plaats van het ongeval beveiligen

• Zet uw alarmlichten aan.
• Plaats de gevarendriehoek als uw wagen niet van de rijbaan kan of op een plaats staat waar stilstaan verboden is. Zet hem rechtop, minstens 30 meter vóór het voertuig op een gewone weg en minstens 100 meter op een autosnelweg. Naderende bestuurders moeten hem van op ongeveer 50 meter kunnen zien. Binnen de bebouwde kom mag de afstand korter zijn als 30 meter niet lukt.
• Draag een fluohesje als u op een autosnelweg of een autoweg uitstapt op een plaats waar u niet mag stoppen. Die plicht geldt voor de bestuurder. Voor passagiers is het in elk geval verstandig.
• Breng passagiers in veiligheid, bijvoorbeeld achter de vangrail.

Hulp bieden aan gewonden

Is er iemand gewond, bel dan meteen 112 en bied hulp waar dat nodig is. Wie iemand in groot gevaar laat liggen terwijl hij kon helpen zonder zelf ernstig gevaar te lopen, pleegt bovendien het misdrijf schuldig hulpverzuim uit het Strafwetboek. U mag even weggaan om hulp te halen, op voorwaarde dat u eerst uw naam en adres achterlaat bij iemand die ter plaatse blijft.

Sporen en bewijzen vastleggen

Neem, als het veilig kan, foto’s vóór u de voertuigen verplaatst: de positie van de wagens, de schade, remsporen, verkeersborden en de nummerplaten. Noteer de gegevens van getuigen.

Staan de wagens gevaarlijk en is er alleen blikschade, zet ze dan na de foto’s aan de kant. Bij gewonden bent u niet verplicht uw voertuig te verplaatsen; laat de situatie dan zoveel mogelijk ongewijzigd tot de politie er is, tenzij de veiligheid iets anders vraagt.

Uw plichten na een ongeval: artikel 52 van de Wegcode

De Wegcode (het koninklijk besluit van 1 december 1975) maakt een onderscheid tussen een ongeval met alleen stoffelijke schade en een ongeval met gewonden of doden. Tot de nieuwe Code van de openbare weg op 1 juni 2027 in werking treedt, blijven deze regels gelden.

Situatie	Wat u moet doen
Elk ongeval	Het nodige doen om het verkeer veilig en vlot te houden.
Alleen blikschade, beide partijen aanwezig	Ter plaatse blijven en samen de vaststellingen doen. Zijn jullie het niet eens, dan de politie laten komen. Op vraag uw identiteitskaart tonen.
Alleen blikschade, benadeelde afwezig	Zo mogelijk ter plaatse uw naam en adres achterlaten, en die in elk geval zo snel mogelijk rechtstreeks of via de politie bezorgen.
Gewonden of doden	De gewonden helpen, wachten op de politie tot haar vaststellingen klaar zijn, en op vraag uw identiteitskaart tonen.
Gewonden, politie niet bereikbaar	Uiterlijk binnen 24 uur aangifte doen bij de dichtstbijzijnde politiezone of die van uw woonplaats.

Een inbreuk op artikel 52 is een lichte overtreding van de eerste graad. Wie wegrijdt om de vaststellingen te ontlopen, pleegt echter een vluchtmisdrijf, en dat is veel zwaarder.

De termijn van 24 uur is geen vrijbrief: hij geldt alleen als u de politie echt niet binnen een redelijke tijd kon bereiken. Het Hof van Cassatie heeft bovendien geoordeeld dat een bestuurder die vertrekt om de vaststellingen te ontlopen, veroordeeld kan worden voor vluchtmisdrijf, ook als hij zich binnen 24 uur bij de politie meldt.

Wanneer belt u de politie na een ongeval?

Bij een ongeval met gewonden of doden komt de politie altijd. Zij stelt dan een proces-verbaal (pv) op, dat is het officiële verslag van haar vaststellingen, en brengt het parket op de hoogte.

Bij een ongeval met alleen blikschade komt de politie niet automatisch. Het College van procureurs-generaal heeft in een richtlijn (omzendbrief COL 7/2009) bepaald wanneer de politie wel een pv moet opstellen. Dat is onder meer het geval wanneer:

• een van de bestuurders onder invloed lijkt van alcohol of drugs;
• er een probleem is met het rijbewijs, of een bestuurder rijdt tijdens een rijverbod;
• een van de voertuigen niet verzekerd, niet ingeschreven of niet gekeurd is, of gestolen blijkt;
• een van de bestuurders minderjarig is;
• er sprake is van vluchtmisdrijf;
• het aanrijdingsformulier niet kan worden ingevuld, bijvoorbeeld omdat de andere partij afwezig is;
• een zware overtreding het ongeval veroorzaakt heeft.

Daarnaast kan elke betrokkene de politie vragen om een pv op te stellen, bijvoorbeeld wanneer de andere partij weigert het aanrijdingsformulier in te vullen of u haar versie niet vertrouwt. Bel in die gevallen 101, of 112 bij gewonden.

De politie mag bij een ongeval een ademtest afnemen bij elke bestuurder die het ongeval kan hebben veroorzaakt, zelfs bij het slachtoffer. Zie ons artikel over ademtest en ademanalyse.

Het aanrijdingsformulier

Bij een ongeval met alleen stoffelijke schade vullen de bestuurders meestal samen het Europees aanrijdingsformulier in. Het vervangt de vaststellingen van de politie en geeft de verzekeraars de informatie om de aansprakelijkheid te beoordelen. Het kan ook als u het niet eens bent over wie schuld heeft: iedere partij beschrijft dan haar eigen versie.

Rechtbanken hechten veel waarde aan dat formulier: wat u er ondertekent, krijgt u achteraf moeilijk nog weg. Hoe u het formulier correct invult, wat de bewijswaarde is en wat u doet als de andere weigert, leest u in ons artikel aanrijdingsformulier invullen.

Niet wegrijden: het risico van vluchtmisdrijf

Wie weet dat hij bij een ongeval betrokken was en vertrekt om de vaststellingen te ontlopen, pleegt vluchtmisdrijf (artikel 33 van de Wegverkeerswet). Dat geldt ook als het ongeval niet zijn schuld was, en ook bij een lichte aanrijding met een geparkeerde wagen.

Het strafniveau hangt sinds 1 september 2026 af van de gevolgen: niveau 1 als er enkel materiële schade is, niveau 2 als iemand gewond raakte en niveau 3 als iemand overleed. Met gewonden of doden moet de rechter ook een rijverbod van ten minste drie maanden opleggen. Alles daarover leest u in ons overzicht over vluchtmisdrijf. Raakte u een geparkeerde auto, lees dan ook ons artikel over parkeerschade en vluchtmisdrijf.

De strafrechtelijke kant: kan u vervolgd worden na een ongeval?

Een ongeval is niet op zich een misdrijf. Toch kan het parket (de openbare aanklager) u vervolgen voor de politierechtbank, vooral in drie situaties.

• U hebt een verkeersregel overtreden die tot het ongeval leidde, zoals een voorrangsfout of een te hoge snelheid. Die overtredingen zijn ingedeeld in vier graden. Zie ons artikel over verkeersovertredingen, graden en procedure.
• Er is iemand gewond geraakt. Het nieuwe Strafwetboek noemt dat sinds 1 september 2026 integriteitsaantasting in het verkeer, een misdrijf van niveau 2.
• Er is iemand overleden. Dan gaat het om doding in het verkeer (artikel 107 van het Strafwetboek, niveau 3) of, bij ernstige omstandigheden zoals dronkenschap of een zware snelheidsovertreding, om verzwaarde doding in het verkeer (artikel 107/1, niveau 4). Zie ons artikel over doding in het verkeer.

Daarnaast kunnen er andere misdrijven zijn, zoals rijden onder invloed of vluchtmisdrijf. De rechter kan ook een verval van het recht tot sturen (een rijverbod) opleggen. Na een ernstig ongeval kan het parket uw rijbewijs meteen laten afnemen, zonder te wachten op een vonnis. Meer daarover in ons artikel over de onmiddellijke intrekking van het rijbewijs en ons overzicht over het rijverbod.

Werd er een pv opgesteld voor een overtreding van de Wegverkeerswet, dan moet u sinds 1 juli 2026 binnen 30 dagen na uw identificatie een afschrift krijgen (artikel 62 van de Wegverkeerswet).

Het verhoor door de politie

Na een ongeval met gewonden wordt u vaak uitgenodigd voor een verhoor. U mag zwijgen, u hoeft uzelf niet te beschuldigen en u kunt uw verklaring nalezen en laten verbeteren. Gaat het over feiten waarop een gevangenisstraf staat, zoals een ongeval met gewonden, dan mag u vooraf een advocaat raadplegen en u door hem laten bijstaan. Meer daarover in ons artikel over het verhoor door de politie en uw rechten.

Wie is aansprakelijk na een verkeersongeval?

Naast de strafzaak is er de burgerlijke kant: wie moet de schade vergoeden? Ook wie niet vervolgd wordt, kan aansprakelijk zijn.

De basisregel: wie een fout maakt, betaalt

Wie door een fout schade veroorzaakt, moet die vergoeden. Voor ongevallen vanaf 1 januari 2025 staat die regel in artikel 6.5 van het nieuwe Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Voor oudere ongevallen gold het vroegere artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek. Een overtreding van de Wegcode is in de regel een fout.

De benadeelde moet een fout, schade en een oorzakelijk verband tussen beide aantonen. Hebben beide bestuurders een fout gemaakt, dan verdeelt de rechter de aansprakelijkheid, bijvoorbeeld twee derde en een derde.

Wie vlucht, is niet automatisch aansprakelijk voor het ongeval. Hij ontneemt de andere partij wel de kans om de aansprakelijkheid te bewijzen, en die verloren kans kan op zich een schadevergoeding opleveren.

De BA-autoverzekering betaalt

Elk motorrijtuig moet een BA-autoverzekering hebben (wet van 21 november 1989, de WAM-wet). Die verzekering betaalt de schade die de bestuurder aan anderen veroorzaakt. Het slachtoffer kan zich rechtstreeks tot die verzekeraar richten.

Uw eigen schade als aansprakelijke bestuurder betaalt die verzekering niet. Daarvoor hebt u een omnium of een andere eigen schadeverzekering nodig. Hebt u een rechtsbijstandsverzekering, dan betaalt die vaak de kosten van een advocaat en een expert. Bij een gerechtelijke procedure mag u uw advocaat vrij kiezen.

Onduidelijk wie schuld heeft?

Soms staat vast dat er meerdere voertuigen betrokken waren, maar kan niemand bewijzen wie het ongeval veroorzaakt heeft. Voor die situatie bestaat artikel 29ter van de WAM-wet. Een onschuldig slachtoffer, op wie met zekerheid geen aansprakelijkheid rust, wordt dan toch vergoed door de verzekeraars van de voertuigen die het ongeval mogelijk hebben veroorzaakt, in gelijke delen.

Voetgangers, fietsers en passagiers: artikel 29bis

Zwakke weggebruikers, zoals voetgangers en fietsers, en de passagiers van een voertuig krijgen een bijzondere bescherming. Raken zij gewond bij een ongeval waarbij een motorrijtuig betrokken is, dan vergoedt de verzekeraar van dat motorrijtuig hun lichamelijke schade, ook als de bestuurder geen fout maakte. De bestuurder van het motorrijtuig zelf valt niet onder die regeling. Alleen wie ouder is dan 14 jaar en het ongeval en de gevolgen ervan gewild heeft, verliest die bescherming. Meer daarover in ons artikel over de zwakke weggebruiker en artikel 29bis.

De tegenpartij is onbekend of onverzekerd

Reed de andere bestuurder door, of was zijn voertuig niet verzekerd of gestolen? Dan kunt u zich wenden tot het Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds. Het Fonds vergoedt in de plaats van de ontbrekende verzekeraar. Bij een onbekende dader is die vergoeding in principe beperkt tot lichamelijke schade. Hoe dat werkt en welke termijn u moet respecteren, leest u in ons artikel over het Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds. Voor de vergoeding na een vluchtmisdrijf, zie ook vluchtmisdrijf, schadevergoeding en verzekeraar.

Welke schade wordt vergoed?

De aansprakelijke partij moet de volledige schade vergoeden, niet meer en niet minder. Dat omvat onder meer:

• de schade aan uw voertuig, de kosten van een vervangwagen of een vergoeding voor het gebruiksverlies, en eventueel de waardevermindering. Zie ons artikel over autoschade, gebruiksderving en waardevermindering;
• bij letsel: medische kosten, inkomensverlies, tijdelijke en blijvende ongeschiktheid, pijn en esthetische schade. Rechtbanken gebruiken daarvoor vaak de forfaits van de Indicatieve tabel 2024. Zie ons artikel over de Indicatieve tabel voor letselschade;
• bij een dodelijk ongeval: de morele en materiële schade van de nabestaanden. Zie ons artikel over schadevergoeding voor nabestaanden.

Een volledig overzicht van de posten en de werkwijze vindt u in ons artikel over schadevergoeding na een verkeersongeval.

Burgerlijke partij in de strafzaak

Wordt de andere bestuurder vervolgd, dan kunt u zich burgerlijke partij stellen. De politierechter beslist dan in hetzelfde vonnis over de straf en uw schadevergoeding. Zonder strafzaak kunt u de aansprakelijke of zijn verzekeraar dagvaarden, ook voor de politierechtbank, ongeacht het bedrag (artikel 601bis van het Gerechtelijk Wetboek).

Verjaring: hoelang hebt u tijd?

Na een ongeval lopen verschillende termijnen.

Wat	Termijn	Vanaf
Vervolging voor een inbreuk op de Wegverkeerswet	3 jaar	De dag van de feiten
Vervolging voor integriteitsaantasting of doding in het verkeer	Langere termijn van het Strafwetboek	De dag van de feiten
Schadevergoeding van de aansprakelijke	In de regel 5 jaar	De dag na die waarop u de schade en de aansprakelijke kent
Aanvraag bij het Motorwaarborgfonds	5 jaar, niet verlengbaar	De dag van het ongeval

De verjaring van de burgerlijke vordering staat in artikel 2262bis van het Burgerlijk Wetboek. Is het ongeval ook een misdrijf, dan verjaart uw vordering in elk geval niet vóór de strafvervolging verjaard is. De strafrechtelijke termijnen worden uitgelegd in ons artikel over de verjaring van verkeersovertredingen.

Wanneer schakelt u een advocaat in?

Bij een eenvoudig ongeval met blikschade en een duidelijk ingevuld aanrijdingsformulier regelen de verzekeraars de zaak meestal onderling. Juridisch advies is wel aangewezen als:

• u uitgenodigd wordt voor een verhoor als verdachte of een dagvaarding ontvangt;
• u gewond bent en een volledige vergoeding wilt, inclusief blijvende schade;
• de verzekeraar weigert te betalen of de schuld bij u legt;
• de tegenpartij onbekend of onverzekerd is;
• u verweten wordt dat u de vlucht nam, of uw rijbewijs werd ingetrokken.

Onze advocaten staan zowel vervolgde bestuurders als slachtoffers bij.

Conclusie

Na een verkeersongeval zijn de eerste minuten belangrijk. Beveilig de plaats, help wie gewond is, leg de feiten vast en blijf ter plaatse. Vul bij blikschade samen het aanrijdingsformulier zorgvuldig in, en bel de politie bij gewonden, bij onenigheid of bij twijfel over alcohol of verzekering.

Daarna volgen vaak twee sporen: een eventuele strafzaak voor de politierechtbank en de regeling van de schade met de verzekeraars, elk met eigen regels en termijnen. Hebt u vragen over uw ongeval, een verhoor of de vergoeding van uw schade, dan kunt u contact met ons opnemen. Wij bekijken samen met u de mogelijke volgende stappen.

Veelgestelde vragen