Speekselanalyse en bloedproef bij drugs: tegenexpertise en kosten

De snelle speekseltest langs de weg geeft een indicatie, maar geen wettelijk bewijs. Dat bewijs komt van de speekselanalyse of de bloedproef die erop volgt. Voor uw verweer zijn die laatste stappen dan ook de belangrijkste: hier worden de grenswaarden gemeten, hier gelden strikte regels en hier hebt u een recht op tegenexpertise, met een korte termijn.

Dit artikel hoort bij ons overzicht over rijden onder invloed van drugs.

De speekselanalyse

Na een positieve speekseltest neemt de politie een tweede speekselstaal af voor analyse in een laboratorium (artikel 62ter Wegverkeerswet). De regels staan in het koninklijk besluit van 27 november 2015. Dat regelt onder meer het afnamesysteem, de werkwijze, de analysemethode en de erkenning van de laboratoria.

Het verloop

Het afnamesysteem zit in een gesloten verpakking, met een gebruiksaanwijzing in de drie landstalen en kleefetiketten met een uniek identificatienummer.
U verzamelt zelf speeksel met een collector onder uw tong.
De collector blijft zitten tot een indicator blauw kleurt, of tot vijf minuten verstreken zijn. In beide gevallen is de afname geldig.
Het staal wordt verzegeld en naar een erkend laboratorium gestuurd.

Voor de speekselanalyse is slechts één type afnamesysteem toegelaten. Andere systemen mogen niet worden gebruikt.

Grenswaarden

Het laboratorium meet of de wettelijke grenswaarden bereikt zijn. Die liggen lager dan bij de snelle test:

Stof	Speekselanalyse (ng/ml)	Bloedanalyse (ng/ml)
THC	10	1
Amfetamine	25	25
MDMA	25	25
Morfine of 6-acetylmorfine	5	10
Cocaïne of benzoylecgonine	10	25

Blijft de waarde daaronder, dan bent u niet strafbaar, ook al was de speekseltest positief.

Het tekort aan collectoren

Tussen eind 2025 en september 2026 was er een tekort aan speekselcollectoren, omdat het vorige leveringscontract afliep. De politie liet in die periode vaker een bloedproef afnemen. Vanaf september 2026 komen er nieuwe collectoren in gebruik. Gaat uw dossier over feiten uit die periode, dan is het nuttig om na te gaan welke procedure werd gevolgd en of die de juiste was.

De bloedproef

Een bloedproef volgt wanneer de speekseltest positief is maar de speekselanalyse niet kan worden uitgevoerd, of wanneer geen van beide mogelijk is (artikel 63 Wegverkeerswet).

Wie neemt het bloed af?

Elk lid van het operationeel kader van de politie kan een geneesheer vorderen.
U hebt het recht om op eigen kosten bijgestaan te worden door een arts van uw keuze. De procedure mag daardoor niet vertraagd worden.
De bloedafname zelf mag gebeuren door uw behandelende arts of huisarts. Dat is een louter technische handeling.
Het klinisch verslag mag nooit door uw eigen arts of behandelende arts worden ingevuld. Gebeurt dat toch, dan is dat verslag nietig wegens gebrek aan objectiviteit.
Een gevorderde arts die weigert mee te werken, is zelf strafbaar.

Hoe gebeurt de afname?

Alleen het materiaal dat de politie ter beschikking stelt, mag worden gebruikt. Het bloed wordt rechtstreeks uit de ader afgenomen, op een medisch verantwoorde manier. De arts mag meer dan eens prikken, maar dwang is nooit toegelaten.

Het resultaat en de tegenexpertise

U wordt in de regel binnen 45 dagen op de hoogte gebracht van het resultaat van de speekselanalyse of de bloedanalyse. Vanaf de ontvangst hebt u 14 dagen om een tegenexpertise te vragen (voor de speekselanalyse: artikel 62ter, §4 Wegverkeerswet). Die tegenexpertise gebeurt op hetzelfde staal.

Die termijn van 14 dagen is kort. Wie de brief laat liggen, verliest de kans om het resultaat inhoudelijk aan te vechten. Het resultaat van de analyse geldt als wettelijk bewijs, en achteraf is het veel moeilijker om het in twijfel te trekken.

Een tegenexpertise is vooral zinvol als het gemeten gehalte dicht bij de grenswaarde ligt, als u twijfelt aan de identificatie van het staal of als het gebruik volgens u lang geleden was. Laat u daarover best meteen adviseren.

Wie betaalt?

Is de overtreding bewezen, dan betaalt u de kosten van de speekseltest, de speekselanalyse, de bloedproef en de gevorderde geneesheer, als gerechtskosten. Voor een prestatie van de arts ’s nachts, in het weekend of op een feestdag geldt een hoger tarief. Blijkt u niet strafbaar, of bent u als betrokkene bij een ongeval geen bestuurder of begeleider, dan draagt de overheid de kosten.

Weigeren

Zonder wettige reden de speekselanalyse of bloedproef weigeren, is strafbaar (artikel 37bis, §1, 5° Wegverkeerswet). De politie vordert dan altijd een geneesheer, die beoordeelt of er een wettige reden is. Wie echt niet genoeg speeksel kan produceren, weigert niet. Zie ook ons artikel over een test weigeren.

Waar let de verdediging op?

Werd het juiste afnamesysteem gebruikt, en was de verpakking gesloten?
Klopt de identificatie van het staal op alle documenten?
Werd het klinisch verslag door een onafhankelijke arts ingevuld?
Werd het resultaat tijdig meegedeeld, en werd u op de tegenexpertise gewezen?
Bij feiten tijdens het tekort aan collectoren: werd de juiste procedure gevolgd?

Een fout leidt niet automatisch tot bewijsuitsluiting. De rechter oordeelt of de betrouwbaarheid van het resultaat of uw recht op een eerlijk proces werd aangetast. Zie ons artikel over fouten in het proces-verbaal.

Veelgestelde vragen

Hoe vraag ik een tegenexpertise aan?

U vraagt de tegenexpertise aan binnen 14 dagen nadat u het resultaat van de speekselanalyse of bloedanalyse hebt ontvangen. De brief met het resultaat vermeldt hoe u dat doet. De analyse gebeurt op hetzelfde staal. Laat u bij twijfel meteen adviseren, want na die termijn staat het resultaat in principe vast.

Wat kost een tegenexpertise?

De kosten van een tegenexpertise zijn in principe voor uw rekening. Ze komen bovenop de kosten van de test, de analyse en de geneesheer, die u bij een bewezen overtreding ook draagt. Een tegenexpertise is vooral zinvol als het resultaat dicht bij de grenswaarde ligt of als er twijfel is over het staal.

Mag mijn eigen arts het bloed afnemen?

Uw behandelende arts of huisarts mag het bloed afnemen, want dat is een louter technische handeling. Het klinisch verslag moet echter altijd worden ingevuld door de onafhankelijke geneesheer die de politie vordert. Vult uw eigen arts het verslag in, dan is dat verslag nietig wegens gebrek aan objectiviteit.

Wat als ik het resultaat nooit ontvangen heb?

U moet in de regel binnen 45 dagen op de hoogte gebracht worden van het resultaat. Hebt u niets ontvangen, dan kon u ook geen tegenexpertise vragen. Dat is een element dat in uw verweer kan meespelen, zeker als u daardoor geen tegenbewijs kon leveren. Kijk na of de kennisgeving in het strafdossier zit.

Hoe lang is cocaïne aantoonbaar in speeksel of bloed?

Dat verschilt sterk van persoon tot persoon en hangt af van de hoeveelheid en de frequentie van het gebruik. Cocaïne zelf verdwijnt relatief snel, maar het afbraakproduct benzoylecgonine blijft langer aantoonbaar, en ook dat is strafbaar boven de grenswaarde. Een veilige wachttijd bestaat daarom niet.

Uw dossier laten nakijken

Hebt u een resultaat ontvangen en twijfelt u? Neem snel contact op, zodat de termijn voor tegenexpertise niet verloopt. Contacteer ons.

Stand van de wetgeving: 28 september 2026. Wij werken dit artikel bij wanneer de regels wijzigen.