Verhoor door de politie: uw rechten en recht op een advocaat

Na een verkeersongeval, een alcoholcontrole of een melding van vluchtmisdrijf krijgt u vaak een uitnodiging voor een verhoor bij de politie. Veel mensen gaan er onvoorbereid naartoe, alsof het om een formaliteit gaat. Dat is het niet. Wat u verklaart, komt in een proces-verbaal en kan later als bewijs tegen u worden gebruikt.

De wet geeft u bij een verhoor duidelijke rechten. Ze staan in artikel 47bis van het Wetboek van Strafvordering, de zogenaamde Salduz-regels. In dit artikel leest u welke rechten u hebt, wanneer u recht hebt op een advocaat en hoe u uw verklaring laat aanpassen. Het hoort bij ons overzicht verkeersongeval: wat moet u doen en wie is aansprakelijk?.

Wanneer is er sprake van een verhoor?

Een verhoor is een ondervraging over strafbare feiten, vastgelegd in een proces-verbaal. De politie kan u verhoren als verdachte, als slachtoffer of als getuige. Na een ongeval zijn die rollen niet altijd duidelijk. Vraag daarom in welke hoedanigheid u verhoord wordt.

Niet elk gesprek met de politie is een verhoor. Het Hof van Cassatie oordeelde op 21 februari 2017 (P.16.0614.N) dat wie in het verkeer wordt aangesproken over zijn rijstijl, en ter plaatse zegt dat hij de bestuurder was en hoe hij reed, niet verhoord wordt in de zin van artikel 47bis. Op 18 september 2018 oordeelde het Hof in dezelfde lijn over een korte vragenlijst na een snelheidsovertreding. Een deel van de rechtsleer is het daar niet mee eens.

Wat u spontaan langs de weg zegt, kan dus in het pv terechtkomen zonder dat u op uw rechten werd gewezen. Wees daarom voorzichtig met uitspraken over de feiten.

Uw rechten als u verhoord wordt als verdachte

Vóór het verhoor moet de politie u kort meedelen over welke feiten u verhoord wordt. U krijgt bovendien de volgende informatie:

u hebt de keuze om een verklaring af te leggen, op vragen te antwoorden of te zwijgen, nadat u uw identiteit hebt bekendgemaakt;
u kunt niet verplicht worden uzelf te beschuldigen;
uw verklaringen kunnen als bewijs in rechte gebruikt worden;
u kunt vragen dat alle vragen en antwoorden worden genoteerd in de woorden die gebruikt werden;
u kunt vragen dat een bepaalde onderzoeksdaad wordt verricht, bijvoorbeeld het verhoor van een getuige of het opvragen van camerabeelden;
u mag documenten gebruiken die u bij hebt en vragen dat ze bij het dossier worden gevoegd;
bent u niet gearresteerd, dan mag u op elk ogenblik vertrekken.

Begrijpt u de taal van de procedure niet goed, dan hebt u recht op een beëdigd tolk, op kosten van de Staat. Een familielid dat vertaalt, is geen beëdigd tolk.

Wanneer hebt u recht op een advocaat?

U mag vóór het verhoor vertrouwelijk overleggen met een advocaat en u tijdens het verhoor door hem laten bijstaan, wanneer op de feiten een vrijheidsstraf kan worden opgelegd. Sinds een arrest van het Grondwettelijk Hof van 2013 geldt dat ook voor verkeersmisdrijven.

Sinds 1 september 2026 werkt het nieuwe Strafwetboek met strafniveaus; een gevangenisstraf is pas mogelijk vanaf niveau 2. U hebt het recht op een advocaat dus zeker bij een verhoor over:

een ongeval met gewonden (integriteitsaantasting in het verkeer, niveau 2);
een dodelijk ongeval (doding in het verkeer, niveau 3 of 4);
een vluchtmisdrijf met gewonden of doden.

Bij een gewone overtreding van de Wegcode, waarop alleen een geldboete staat, hebt u dat recht niet; uw zwijgrecht wel. Bij andere verkeersmisdrijven, zoals rijden onder invloed of vluchtmisdrijf met alleen blikschade, hangt het af van het strafniveau. Vraag het bij twijfel uitdrukkelijk en laat uw vraag in het pv noteren. Zie ook onze overzichten over rijden onder invloed van alcohol en vluchtmisdrijf.

Verhoor na een schriftelijke uitnodiging

Meestal wordt u per brief uitgenodigd. Staan uw rechten en een korte omschrijving van de feiten in die brief, dan gaat de wet ervan uit dat u al met een advocaat hebt kunnen overleggen. Contacteer dus meteen een advocaat en bezorg hem de uitnodiging.

Stonden uw rechten niet in een voorafgaande brief, dan kunt u vragen om het verhoor één keer uit te stellen om een advocaat te raadplegen.

Arrestatie

Wordt u van uw vrijheid beroofd, bijvoorbeeld na een zwaar ongeval, dan organiseert de politie het contact met een advocaat via de permanentiedienst van de balies. U kunt ook een advocaat naar keuze vragen.

Afstand doen van een advocaat

Een meerderjarige kan vrijwillig en weloverwogen afstand doen van het recht op een advocaat. Dat moet schriftelijk, in een document dat u zelf dateert en ondertekent. U kunt die afstand later herroepen. Een minderjarige die zich na een uitnodiging zonder advocaat aanmeldt, kan pas verhoord worden na een vertrouwelijk overleg met een advocaat.

Onderteken zo’n afstand niet uit gemakzucht: een eerste verklaring blijft het hele dossier door meetellen.

Wat verklaart u best na een ongeval?

Er is geen standaardantwoord, wel enkele vuistregels:

Bereid u voor. Schrijf vooraf op wat u zich herinnert en neem foto’s en het aanrijdingsformulier mee.
Blijf bij de feiten. Speculeer niet over snelheden of afstanden die u niet zeker weet. “Ik weet het niet” is een eerlijk antwoord.
Denk na over zwijgen. Zwijgen is een recht. Soms is het verstandig om pas te verklaren nadat u het dossier kent.
Wees consequent. Verklaringen die elkaar tegenspreken, ondermijnen uw geloofwaardigheid.

Het proces-verbaal nalezen en laten aanpassen

Aan het einde van het verhoor krijgt u de tekst te lezen, of u vraagt dat hij wordt voorgelezen. De politie moet u vragen of u iets wilt verbeteren of toevoegen. Staat er iets in dat u anders bedoelde, laat het dan aanpassen voor u tekent. Teken nooit een tekst die u niet hebt gelezen of niet begrijpt.

U krijgt kosteloos een kopie van de tekst van uw verhoor. Vraag er uitdrukkelijk naar als u ze niet meteen krijgt.

Wat als uw rechten niet gerespecteerd werden?

Artikel 47bis bepaalt dat een rechter u niet mag veroordelen op basis van verklaringen die u aflegde terwijl uw recht op een advocaat of uw andere Salduz-rechten werden geschonden. Sinds een arrest van het Grondwettelijk Hof van 14 februari 2013 geldt dat ook wanneer er daarnaast nog andere bewijzen zijn: de onregelmatige verklaring mag niet meetellen om de veroordeling te dragen.

Dat betekent niet dat de hele zaak vervalt: de rechter kijkt of de overige bewijzen volstaan. Zie ook ons artikel over fouten in het proces-verbaal.

Veelgestelde vragen

Moet ik ingaan op een uitnodiging voor verhoor van de politie?

Het is sterk aangeraden. Wie niet komt opdagen, mist de kans om zijn versie van de feiten te geven, en het parket kan het dossier dan zonder uw verklaring verder behandelen. U kunt wel vragen om het verhoor te verplaatsen als u tijd nodig hebt om een advocaat te raadplegen. Ga er in elk geval niet onvoorbereid naartoe en onthoud dat u ook ter plaatse het recht hebt om te zwijgen.

Mag ik zwijgen tijdens een verhoor?

Ja. Nadat u uw identiteit hebt bekendgemaakt, kiest u zelf of u een verklaring aflegt, op vragen antwoordt of zwijgt. U kunt niet verplicht worden uzelf te beschuldigen. Zwijgen mag op zich niet als een bekentenis worden gezien. Soms is het verstandiger om pas te verklaren nadat u het dossier hebt kunnen inzien. Bespreek dat met uw advocaat.

Heb ik recht op een advocaat na een ongeval met gewonden?

Ja. Een ongeval met gewonden kan een integriteitsaantasting in het verkeer zijn, een misdrijf waarop een gevangenisstraf staat. U mag daarom vóór het verhoor vertrouwelijk overleggen met een advocaat en u tijdens het verhoor laten bijstaan. Staan uw rechten in de schriftelijke uitnodiging, dan moet u zelf tijdig een advocaat contacteren.

Kan ik mijn verklaring achteraf nog wijzigen?

Aan het einde van het verhoor kunt u de tekst nalezen en laten verbeteren of aanvullen. Doe dat grondig, want na ondertekening ligt de tekst vast. Wilt u later nog iets toevoegen, dan kunt u om een nieuw verhoor vragen of via uw advocaat een schriftelijke verklaring bezorgen. Een latere wijziging weegt wel minder zwaar dan de eerste verklaring die u aflegde.

Uw dossier laten nakijken

Werd u uitgenodigd voor verhoor na een ongeval, een alcoholcontrole of een melding van vluchtmisdrijf? Wij bereiden het verhoor samen met u voor en staan u bij tijdens het verhoor. Neem contact met ons op. Lees ook ons artikel over de ademtest weigeren.

Stand van de wetgeving: 30 september 2026. Wij werken dit artikel bij wanneer de regels wijzigen.