Rijden onder invloed van alcohol: van controle tot vonnis

Wie positief blaast bij een alcoholcontrole, krijgt in korte tijd veel te verwerken: een rijverbod ter plaatse, soms een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs, een minnelijke schikking of een dagvaarding voor de politierechtbank. Rijden onder invloed van alcohol blijft een van de meest vervolgde verkeersmisdrijven in België, en de regels zijn de voorbije jaren flink verstrengd.

In dit artikel leest u hoe het van de controle tot het vonnis verloopt: vanaf welke grenswaarde u strafbaar bent, wie de politie mag controleren, hoe een ademtest en ademanalyse verlopen, wat er meteen na de controle gebeurt en welke straffen de politierechter kan opleggen. Wij sluiten af met de verweermiddelen die in de praktijk een verschil kunnen maken.

Vanaf wanneer bent u strafbaar?

De basisregel staat in artikel 34 van de Wegverkeerswet. Of u strafbaar bent, hangt af van de gemeten alcoholconcentratie en van het soort bestuurder dat u bent.

Voor een gewone bestuurder begint de strafbaarheid bij een ademanalyse van 0,22 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht (mg/l UAL). Bij een bloedanalyse is dat 0,5 gram per liter bloed, ofwel 0,5 promille.

Voor een professionele bestuurder, zoals een vrachtwagen-, bus- of taxichauffeur, ligt de grens veel lager: 0,09 mg/l UAL of 0,2 promille. In de praktijk komt dat neer op een nultolerantie. Wat dat betekent voor uw job en een eventueel alcoholslot, leest u in ons artikel over het alcoholslot voor beroepschauffeurs.

Ademanalyse (mg/l UAL)	Bloed (promille)	Betekenis
0,09	0,2	Strafbaar voor professionele bestuurders
0,22	0,5	Strafbaar voor alle bestuurders
0,35	0,8	Zwaardere categorie (artikel 34, §2), onmiddellijke intrekking mogelijk
0,78	1,8	Alcoholslot in principe verplicht

Uw lichaam breekt alcohol trager af dan u denkt

Een gezonde lever breekt ongeveer 7 gram alcohol per uur af. In één standaardglas, of het nu bier, wijn of sterkedrank is, zit ongeveer 10 gram zuivere alcohol, een zwaar bier het dubbele. Reken dus op ongeveer anderhalf uur per standaardglas en drie uur per zwaar bier.

Hoe snel de alcohol in uw bloed terechtkomt, hangt onder meer af van wat u hebt gegeten, uw gewicht, uw geslacht en uw gezondheid. De afbraak zelf kunt u op geen enkele manier versnellen. Koffie, water, frisse lucht of een “wondermiddel” veranderen niets aan wat het toestel meet.

Wie mag de politie controleren, en waar?

Artikel 59, §1 van de Wegverkeerswet bepaalt wie een ademtest moet ondergaan. Die kring is ruimer dan veel mensen denken.

• Wie een verkeersongeval heeft veroorzaakt of mee heeft kunnen veroorzaken, zelfs als die persoon zelf slachtoffer is. Dat kan ook een voetganger zijn die een bromfietser ten val bracht, of een passagier die de buschauffeur zo afleidde dat die van de weg raakte.
• Wie op een openbare plaats een voertuig of rijdier bestuurt. Ook wie een leerling-bestuurder begeleidt, valt eronder: de ouder naast de houder van een voorlopig rijbewijs of de rijinstructeur.
• Wie op het punt staat om te rijden of te begeleiden. Dat moet blijken uit zichtbare handelingen, en daarover wordt in de praktijk vaak gediscussieerd. Wie met draaiende motor achter het stuur zit en zegt dat hij enkel de verwarming aan had, zal de rechter moeten overtuigen.

De controle kan op een openbare plaats gebeuren (artikel 28 van de Wegverkeerswet). Dat is niet alleen de openbare weg, maar ook een terrein dat toegankelijk is voor het publiek of voor een bepaalde groep personen, zoals een containerpark of de parking van een ziekenhuis. Het verweer “dit was privéterrein” slaagt daar dus niet.

Voor een controle hoeft de politie geen aanwijzingen van alcoholgebruik te hebben. Iedere bestuurder die om welke reden ook wordt stilgelegd, kan worden getest, net als elke betrokkene bij een ongeval en elke bestuurder bij een georganiseerde alcoholcontrole.

Zo verloopt een alcoholcontrole

Een controle verloopt in maximaal vier stappen. Niet elke stap is altijd nodig. Een uitgebreide bespreking vindt u in ons artikel over ademtest en ademanalyse.

1. De samplingtest

Met de “snuffelaar” meet de politie zonder mondstuk of er alcohol in uw adem zit. Die test is niet verplicht en een weigering is niet strafbaar. Een groen scherm betekent dat u verder mag rijden. Een rood scherm of een weigering leidt tot een ademtest.

2. De ademtest

De ademtest geeft een indicatie: safe, alarm of positief. Bij alarm of positief volgt een ademanalyse.

Tot voor kort kon u een wachttijd van 15 minuten vragen, om een vertekend resultaat door mondalcohol uit te sluiten. Die wachttijd is afgeschaft door het koninklijk besluit van 19 april 2024, in werking sinds 1 mei 2024.

3. De ademanalyse

De ademanalyse levert een getal in mg/l UAL op en geldt als wettelijk bewijs. De agent moet het resultaat tonen en luidop voorlezen, en het afgedrukte strookje hoort bij het proces-verbaal.

U hebt het recht om meteen een tweede analyse te vragen (artikel 59, §3 Wegverkeerswet). Liggen beide resultaten binnen de wettelijke nauwkeurigheidsmarge, dan telt het laagste. Is het verschil te groot, dan volgt een derde analyse. Liggen ook dan geen twee resultaten dicht genoeg bij elkaar, dan wordt de ademanalyse als niet uitgevoerd beschouwd en volgt een bloedproef. De agent moet u dit recht uitleggen.

4. De bloedproef

Een bloedproef volgt onder meer wanneer de ademanalyse niet kan worden uitgevoerd, bijvoorbeeld bij hyperventilatie of een longaandoening, of wanneer u een ademtest of ademanalyse weigert. U kunt ook zelf om een bloedproef vragen als tegenexpertise, wanneer het eindresultaat van minstens twee ademanalyses 0,35 mg/l UAL of meer bedraagt.

De bloedafname gebeurt door een geneesheer die de politie vordert. U mag uw eigen arts laten bijstaan, maar de procedure wacht niet op zijn komst.

Alcoholintoxicatie of dronkenschap?

Het Belgische recht maakt een belangrijk onderscheid tussen twee misdrijven.

Alcoholintoxicatie (artikel 34) is een objectieve toestand: de gemeten concentratie ligt boven de wettelijke grens. Dronkenschap (artikel 35) is iets anders: het verlies van de bestendige controle over uw daden door alcoholgebruik. Wie te veel heeft gedronken, is daarom nog niet dronken in juridische zin.

Het onderscheid heeft grote gevolgen. Dronkenschap wordt zwaarder bestraft, met een verplicht rijverbod van minstens een maand. Het speelt ook een rol in de verhouding met uw verzekeraar, die na een ongeval de uitgekeerde schadevergoeding van u kan terugvorderen. De politie noteert de tekenen van dronkenschap in het proces-verbaal: onvaste gang, dubbele tong, slechte oriëntatie in tijd en ruimte. Hoe onvollediger of algemener die vaststellingen zijn, hoe meer ruimte er is om de dronkenschap te betwisten. Meer daarover leest u in ons artikel over dronkenschap en alcoholintoxicatie.

Wat gebeurt er meteen na de controle?

Nog voor er sprake is van een straf, kan de politie of het parket beveiligingsmaatregelen nemen. Die zijn bedoeld om te voorkomen dat u meteen weer achter het stuur kruipt.

Tijdelijk rijverbod van 12 uur

Sinds 1 juli 2026 geldt bij elke positieve vaststelling een tijdelijk rijverbod van 12 uur (wet van 25 mei 2026). Het oude systeem van 2, 3, 6 of 12 uur naargelang de concentratie is afgeschaft. U moet uw rijbewijs afgeven. Kan dat niet, dan kan uw voertuig op uw kosten en risico worden ingehouden (artikel 61 Wegverkeerswet).

Onmiddellijke intrekking van het rijbewijs

In ernstigere gevallen trekt het parket uw rijbewijs onmiddellijk in, in principe voor 15 dagen (artikel 55 Wegverkeerswet). Dat gebeurt onder meer bij:

• een alcoholconcentratie van 0,35 mg/l UAL (0,8 promille) of meer. Sinds februari 2026 passen de parketten die drempel landelijk toe, terwijl de intrekking vroeger doorgaans pas volgde vanaf 0,50 of zelfs 0,65 mg/l;
• een weigering zonder wettige reden van de ademtest, de ademanalyse of de bloedproef;
• dronkenschap, of duidelijke tekenen van alcoholgebruik wanneer er om een andere reden geen test mogelijk was;
• vluchtmisdrijf in combinatie met alcohol of dronkenschap.

Het parket kan de politierechtbank vragen om de intrekking te verlengen tot drie maanden (artikel 55bis). Alles over de termijnen, de teruggave en wat u intussen kunt doen, leest u in ons artikel over de onmiddellijke intrekking van het rijbewijs.

Minnelijke schikking of dagvaarding?

Niet elk dossier belandt voor de rechter. Het vervolgingsbeleid is vastgelegd in de omzendbrief COL 8/2006 van het College van procureurs-generaal, die sindsdien meermaals werd herzien, het laatst in 2026.

Bij een lagere alcoholconcentratie zonder verzwarende omstandigheden stelt het parket vaak een minnelijke schikking voor: u betaalt een geldsom en de zaak is afgesloten. Die bedragen zijn sinds 1 juli 2026 met 10% gestegen.

Een dagvaarding voor de politierechtbank volgt doorgaans bij een hogere concentratie, dronkenschap, een weigering, een ongeval, herhaling of wanneer u een eerder schikkingsvoorstel niet hebt betaald. Hebt u een dagvaarding ontvangen, dan is het zinvol om uw dossier tijdig te laten nakijken. Vaak kan er nog veel gebeuren tussen de dagvaarding en de zitting.

Hoe de onmiddellijke inning, de minnelijke schikking en het bevel tot betalen zich tot elkaar verhouden, leest u in ons overzicht over verkeersovertredingen, graden en procedure.

Buitenlandse bestuurders

Voor bestuurders zonder woonplaats of verblijfplaats in België gelden bijzondere regels. Zij kunnen niet altijd later worden opgeroepen, daarom wordt een bedrag meteen geïnd of in consignatie gegeven: een som die als waarborg wordt betaald. Wie niet betaalt, riskeert dat zijn voertuig wordt ingehouden.

Sinds begin 2025 is die regeling strenger. Een onmiddellijke inning is voor buitenlandse bestuurders alleen nog mogelijk bij een concentratie onder 0,50 mg/l UAL. Voordien kon een buitenlandse bestuurder ook tussen 0,50 en 0,65 mg/l nog een onmiddellijke inning betalen. Vanaf 0,50 mg/l volgt nu een consignatie en wordt de zaak door het parket behandeld, zoals bij bestuurders die in België wonen.

Wat riskeert u voor de politierechtbank?

De straffen staan in de artikelen 34 tot 38 van de Wegverkeerswet. Sinds 1 september 2026 is bovendien het nieuwe Strafwetboek in werking, dat de strafschalen in het hele strafrecht herschikt. De principes hieronder blijven overeind, maar de concrete strafmaat hangt sterk af van uw dossier.

Geldboete en verval van het recht tot sturen

De wet maakt een onderscheid tussen een concentratie van 0,22 tot 0,35 mg/l UAL en een concentratie vanaf 0,35 mg/l UAL. Die laatste categorie wordt zwaarder bestraft. Naast een geldboete kan de rechter een verval van het recht tot sturen (rijverbod) opleggen van minstens acht dagen tot vijf jaar, en in de zwaarste gevallen zelfs definitief (artikel 38).

De rechter kan het herstel van uw rijbewijs ook afhankelijk maken van herstelexamens: een theoretisch en praktisch examen, een geneeskundig en een psychologisch onderzoek. Voor wie zijn wagen nodig heeft voor het werk, kan een rijverbod tijdens het weekend een oplossing zijn. Die mogelijkheid vervalt als de rechter ook een alcoholslot of herstelexamens oplegt. Hoe de medische en psychologische herstelonderzoeken verlopen, leest u in ons artikel over herstelonderzoeken.

Herhaling weegt zwaar

Wie binnen drie jaar opnieuw wordt veroordeeld, komt in een veel strenger regime terecht (artikel 38, §6). De rechter moet dan een rijverbod van minstens drie maanden opleggen, bij een tweede herhaling minstens zes maanden en bij een derde minstens negen maanden. Daarbij komen verplicht alle vier de herstelexamens. Lees meer in ons artikel over herhaling bij rijden onder invloed.

Beginnende bestuurder: altijd een rijverbod

Hebt u uw rijbewijs B nog geen twee jaar? Dan is de regel strenger. Wordt u veroordeeld voor rijden onder invloed met een motorvoertuig, dan moet de rechter een rijverbod opleggen. U krijgt uw rijbewijs pas terug als u opnieuw slaagt voor minstens een theoretisch of een praktisch examen (artikel 38, §5 WVW). De rechter kan ook een opleiding opleggen, ter aanvulling of in de plaats van die examens. Een betaalde onmiddellijke inning of minnelijke schikking is geen veroordeling; dan speelt deze regel niet.

Rijden tijdens het rijverbod van 12 uur of uw rijbewijs niet afgeven

Na een positieve test mag u 12 uur niet rijden. Wie dat verbod negeert, wordt even zwaar bestraft als wie rijdt met 0,35 mg/l UAL of meer. Hetzelfde geldt als u uw rijbewijs niet afgeeft wanneer de politie erom vraagt, of als u rijdt met een voertuig dat de politie heeft ingehouden (artikel 34, §2, 2° en 4° WVW).

Iemand onder invloed laten rijden

Ook wie zelf niet rijdt, kan strafbaar zijn. Wie iemand die duidelijk te veel gedronken heeft of dronken is, opzettelijk aanzet om te rijden, of hem zijn wagen toevertrouwt, riskeert een straf van niveau 1 en een rijverbod (artikel 37 WVW). Denk aan de eigenaar die na een feest zijn autosleutels geeft aan een vriend die duidelijk niet meer kan rijden.

Een ongeval met gewonden of doden

Veroorzaakt u onder invloed een ongeval, dan volgen strengere minimumstraffen (artikel 38, §2 WVW):

Situatie	Minimaal rijverbod	Herstel
Dodelijk ongeval en rijden onder invloed of dronkenschap	3 maanden	Vier examens
Dodelijk ongeval en herhaling van rijden onder invloed	1 jaar	Vier examens
Ongeval met gewonden en herhaling van rijden onder invloed	6 maanden	Vier examens

De vier examens zijn een theoretisch en een praktisch examen, een geneeskundig en een psychologisch onderzoek. Meer over de strafrechtelijke kant leest u in ons artikel over doding in het verkeer.

Het alcoholslot

Het alcoholslot is een startonderbreker in uw wagen: u blaast voor vertrek, en alleen onder 0,09 mg/l UAL start de motor. Het werd lange tijd weinig opgelegd, maar sinds de wet van 6 maart 2018 komt het in de rechtspraak veel vaker voor (artikel 37/1 Wegverkeerswet).

• Facultatief kan de rechter het opleggen bij dronkenschap, bij een weigering, vanaf 0,8 promille en bij herhaling met lagere concentraties.
• In principe verplicht is het vanaf 1,8 promille (0,78 mg/l UAL). De rechter kan hiervan alleen afwijken met een uitdrukkelijke motivering, op basis van concrete elementen in uw dossier.
• Altijd verplicht is het bij herhaling binnen drie jaar, wanneer u telkens minstens 1,2 promille (0,50 mg/l UAL) had. De rechter heeft dan geen keuze.

Het alcoholslot geldt minstens een jaar, gaat samen met een verplicht begeleidingsprogramma en brengt aanzienlijke kosten mee. De rechter kan die kosten geheel of gedeeltelijk in mindering brengen op de geldboete, maar doet dat alleen als u erom vraagt. In ons artikel over het alcoholslot leest u hoe het werkt, wat het kost en wanneer een uitzondering haalbaar is.

Rijongeschiktheid: artikel 42

Los van de straf kan de rechter u rijongeschikt verklaren als hij vaststelt dat u lichamelijk of geestelijk niet geschikt bent om te rijden, bijvoorbeeld door een alcoholprobleem (artikel 42 Wegverkeerswet). Dat is geen straf maar een beveiligingsmaatregel. Het verval duurt tot u bewijst dat u opnieuw geschikt bent.

Twee zaken zijn belangrijk. De maatregel gaat onmiddellijk in bij een uitspraak op tegenspraak, en hoger beroep schorst hem niet. Wie het risico loopt, komt dus beter niet met de wagen naar de zitting. Verder kan de rechter deze maatregel niet combineren met een alcoholslot. Hoe u uw rijgeschiktheid opnieuw bewijst, leest u in ons artikel over rijongeschiktheid.

Welk verweer is mogelijk?

Een goed verweer begint bij het strafdossier. Wij bekijken drie sporen.

Procedurefouten

De controle, de toestellen en het proces-verbaal zijn aan strikte regels onderworpen. Werd het mondstuk correct geopend in uw bijzijn? Werd u op uw recht op een tweede analyse gewezen? Zit het strookje in het dossier? Is het toestel correct geijkt? Is het proces-verbaal ondertekend en in de juiste taal opgesteld?

Wees wel realistisch. Een onregelmatigheid leidt niet automatisch tot vrijspraak. Sinds de zogenaamde Antigoonrechtspraak, intussen opgenomen in artikel 32 van de Voorafgaande Titel van het Wetboek van Strafvordering, wordt bewijs alleen uitgesloten als een vormvoorschrift op straffe van nietigheid geldt, als de onregelmatigheid de betrouwbaarheid van het bewijs aantast of als het gebruik ervan een eerlijk proces in het gedrang brengt. Zo oordeelde het Hof van Cassatie dat het niet naleven van de vroegere wachttijd van 15 minuten niet vanzelf tot bewijsuitsluiting leidt (Cass. 6 september 2016, P.15.1105.N). Meer over de gevolgen van fouten leest u in ons artikel over fouten in het proces-verbaal.

De kwalificatie betwisten

Is dronkenschap echt bewezen, of blijkt uit het proces-verbaal alleen een alcoholintoxicatie? Stond u echt “op het punt” om te rijden? Was u wel de bestuurder? Zulke vragen bepalen welke straffen mogelijk zijn. Wat u daarover in een eerste verhoor zegt, blijft in het dossier. Lees vooraf ons artikel over uw rechten bij een verhoor door de politie.

Werken aan de straftoemeting

In veel dossiers ligt het grootste verschil in de strafmaat. Een blanco verleden, een eenmalig karakter dat u kunt aantonen met bloedwaarden of een haaranalyse, een gevolgde begeleiding of het professionele belang van uw rijbewijs zijn elementen die de rechter mee in overweging neemt. Bij een dreigend alcoholslot vanaf 1,8 promille zijn zulke stukken vaak doorslaggevend. Welke tests daarvoor het meest overtuigen, leest u in ons artikel over PEth-test, haaranalyse en bloedwaarden.

Conclusie

Een positieve ademtest zet een reeks gevolgen in gang die veel verder reiken dan de avond zelf: een rijverbod ter plaatse, vaak een intrekking van 15 dagen en daarna een schikking of een dagvaarding. Voor de politierechtbank hangt de uitkomst af van de precieze vaststellingen, de kwalificatie en de elementen die u aanbrengt.

Werd u gedagvaard of werd uw rijbewijs ingetrokken? Onze advocaten bekijken uw dossier en zeggen u eerlijk wat er mogelijk is. Neem contact met ons op of lees meer over onze aanpak bij alcohol en drugs in het verkeer. Ook rijden onder invloed van drugs bespreken wij in een afzonderlijk artikel.

Veelgestelde vragen