PEth-test en haaranalyse: bewijs dat u geen alcoholprobleem hebt

Wie voor de politierechter staat voor rijden onder invloed, hoort vaak dezelfde vraag: gaat het om een eenmalige uitschuiver, of is er een alcoholprobleem? Het antwoord bepaalt of de rechter een alcoholslot oplegt, of hij u rijongeschikt verklaart en hoe zwaar het rijverbod uitvalt. Een bewering alleen overtuigt geen rechter. Medische tests wel, op voorwaarde dat u de juiste kiest.

Dit artikel hoort bij ons overzicht over rijden onder invloed van alcohol.

Wanneer hebt u zulke tests nodig?

Er zijn drie situaties waarin het bewijs van uw drinkpatroon het verschil kan maken.

Een dreigend alcoholslot vanaf 1,8 promille. Het alcoholslot is dan in principe verplicht, maar de rechter kan afwijken als u met concrete elementen aantoont dat het om een eenmalige uitspatting ging. Zie ons artikel over het alcoholslot.
Een dreigende rijongeschiktheid op grond van artikel 42. Wie aantoont dat er geen verslaving of problematisch gebruik is, kan die maatregel vermijden.
Een herziening na een rijongeschiktheid. Wie rijongeschikt werd verklaard, moet bewijzen dat hij opnieuw geschikt is. Zie ons artikel over rijongeschiktheid.

Ook buiten die gevallen kunnen de resultaten de straftoemeting beïnvloeden.

CDT en gamma-GT: de klassieke bloedwaarden

Lange tijd aanvaardden rechtbanken een reeks regelmatige bloedtesten van CDT en gamma-GT als bewijs. Sommige rechtbanken doen dat nog steeds, maar steeds meer vinden ze alleen onvoldoende.

CDT (Carbohydrate Deficient Transferrin) meet een verandering in een eiwit in het bloed door langdurig, hoog alcoholgebruik in de voorbije twee à drie weken. Het is een specifieke maar indirecte merker: er is geen rechtstreeks verband tussen de hoeveelheid die u drinkt en de waarde. CDT stijgt vooral bij chronisch gebruik, zoals dagelijks meer dan 40 gram alcohol voor vrouwen of 60 gram voor mannen, ongeveer een fles wijn of anderhalve liter bier. Bij “binge drinking”, waarbij iemand de hele week niets drinkt en in het weekend veel, stijgt CDT nauwelijks.

Gamma-GT is een leverenzym dat stijgt bij overbelasting van de lever, onder meer door alcohol. Het is minder specifiek, want ook medicatie of een leveraandoening kan de waarde verhogen.

Na volledige onthouding normaliseert CDT doorgaans binnen twee à drie weken en gamma-GT binnen ongeveer een maand. Twee goede waarden sluiten een probleem dus niet uit, en dat weten rechters. Daarom vragen ze vaker om een van de volgende tests.

De PEth-test

Een PEth-analyse (fosfatidylethanol) meet het gemiddelde alcoholgebruik over de voorbije twee tot vier weken. Het grote verschil met CDT: PEth is een directe merker. De stof wordt alleen gevormd in de rode bloedcellen wanneer u alcohol drinkt. Vindt men geen of weinig PEth, dan werd er ook weinig of niet gedronken.

PEth-waarde	Betekenis
Minder dan 20 ng/ml	Onthouding of zeer sporadisch gebruik
20 tot 200 ng/ml	Sociaal of matig drinkgedrag
Meer dan 200 ng/ml	Overmatig of chronisch alcoholgebruik

PEth heeft een halfwaardetijd van vier tot tien dagen, waardoor het langer zichtbaar blijft dan een ademtest of CDT. Het is een objectievere maatstaf dan CDT, dat vaker vals negatieve resultaten geeft.

De haaranalyse

Alcoholafbraakproducten komen via het bloed in de haarwortel terecht en worden opgeslagen in de haarschacht. Omdat haar ongeveer 1 cm per maand groeit, kan een analyse drie tot zes maanden terugkijken.

Voor een analyse is minstens 3 cm haar nodig, ongeveer de dikte van een potlood, afgeknipt dicht bij de hoofdhuid.
Voor een zaak voor de rechtbank volstaat meestal een terugblik van drie maanden.
Voor een herziening na een rijongeschiktheid kijkt men best zes maanden terug, wat overeenstemt met de vereiste periode van onthouding.

Rechtbanken en de deskundigen die ze aanstellen, vragen vandaag vaak een haaranalyse in combinatie met een PEth-test. Samen geven ze het meest betrouwbare beeld.

Welke test kiest u?

Situatie	Aanbevolen
Alcoholslot vanaf 1,8 promille vermijden	PEth-test en haaranalyse (drie maanden), eventueel aangevuld met CDT en gamma-GT
Rijongeschiktheid vermijden	PEth-test en haaranalyse, plus een verslag van uw arts of begeleider
Herziening na artikel 42	Haaranalyse over zes maanden en een of meer PEth-tests

Laat de tests uitvoeren door een erkend laboratorium en bewaar de volledige verslagen. Begin er op tijd mee: een haaranalyse zegt pas iets over een periode als het haar in die periode ook gegroeid is.

Wat de tests niet doen

Een goede testuitslag bewijst niet dat u op de avond van de feiten nuchter was. Daarvoor telt de ademanalyse of bloedproef van die avond. De tests tonen wel aan hoe uw drinkpatroon er in het algemeen uitziet. Dat is precies wat de rechter wil weten wanneer hij over een alcoholslot of een rijongeschiktheid beslist.

Veelgestelde vragen

Wat is een PEth-test?

Een PEth-test is een bloedtest die fosfatidylethanol meet, een stof die alleen in de rode bloedcellen ontstaat wanneer u alcohol drinkt. De test geeft een beeld van uw gemiddelde alcoholgebruik over de voorbije twee tot vier weken. Een waarde onder 20 ng/ml wijst op onthouding of zeer sporadisch gebruik, boven 200 ng/ml op overmatig gebruik.

Aanvaardt de rechter CDT en gamma-GT nog?

Sommige rechtbanken doen dat nog, maar steeds meer vinden ze alleen onvoldoende. Het zijn indirecte merkers die vooral chronisch gebruik opsporen en “binge drinking” vaak missen. Daarom vragen rechtbanken en deskundigen steeds vaker een PEth-test en een haaranalyse.

Hoe ver kijkt een haaranalyse terug?

Ongeveer drie tot zes maanden, afhankelijk van de lengte van het staal. Haar groeit ongeveer 1 cm per maand, dus 3 cm haar geeft een beeld van drie maanden en 6 cm van zes maanden. Er is minstens 3 cm haar nodig.

Hoe lang moet ik niet drinken voor een goede PEth-waarde?

PEth heeft een halfwaardetijd van vier tot tien dagen en weerspiegelt het gebruik van de voorbije twee tot vier weken. Wie net gestopt is, heeft dus nog enige tijd een verhoogde waarde. Reken op minstens enkele weken onthouding voor een waarde onder 20 ng/ml, afhankelijk van uw vroegere gebruik.

Wie betaalt de tests?

Tests die u zelf laat uitvoeren om uw verweer te ondersteunen, betaalt u zelf. Stelt de rechter een deskundige aan, dan worden die kosten als gerechtskosten behandeld en komen ze bij een veroordeling in principe ten laste van de veroordeelde.

Kan een goede test een alcoholslot altijd vermijden?

Nee. Vanaf 1,8 promille kan de rechter alleen afwijken met een uitdrukkelijke motivering, en hij beslist vrij of uw stukken overtuigen. Bij herhaling met twee keer meer dan 1,2 promille binnen drie jaar is het alcoholslot altijd verplicht. Dan helpen ook de beste testresultaten niet.

Uw dossier laten nakijken

Dreigt er een alcoholslot of een rijongeschiktheid? Wij bekijken welke tests in uw situatie het meest overtuigen en wanneer u ze best laat uitvoeren. Neem contact met ons op.

Stand van de wetgeving: 29 september 2026. Wij werken dit artikel bij wanneer de regels wijzigen.

PEth-test en haaranalyse: bewijzen dat u geen alcoholprobleem hebt