Medisch en psychologisch herstelonderzoek: zo verloopt het

Na een veroordeling voor rijden onder invloed krijgt u uw rijbewijs niet altijd automatisch terug wanneer het rijverbod afloopt. De rechter kan het herstel afhankelijk maken van herstelexamens: een theoretisch en een praktisch examen, een geneeskundig onderzoek en een psychologisch onderzoek. Bij herhaling zijn ze alle vier verplicht. In dit artikel leggen wij uit hoe de medische en psychologische herstelonderzoeken verlopen.

Dit artikel hoort bij onze overzichten over rijden onder invloed van alcohol en rijden onder invloed van drugs.

Wanneer moet u herstelonderzoeken afleggen?

De rechter kan naast een rijverbod beslissen dat u pas opnieuw mag rijden als u slaagt voor een of meer herstelexamens (artikel 38 Wegverkeerswet). Bij rijden onder invloed gaat het vaak om het medische en psychologische onderzoek.

Bij herhaling binnen drie jaar is de rechter verplicht om alle vier de herstelexamens op te leggen. Zie ons artikel over herhaling bij rijden onder invloed.

Worden er meerdere maatregelen opgelegd, dan is de volgorde vast: eerst het rijverbod, daarna de herstelexamens en pas daarna een eventueel alcoholslot.

Stap 1: een centrum kiezen

Na het vonnis stuurt het parket u een brief met een lijst van erkende centra die herstelonderzoeken mogen afnemen.

U hebt een maand om het parket te laten weten welk centrum u kiest. Kies bij voorkeur een centrum in uw buurt.
U kunt uw keuze ook al eerder doorgeven via de griffie.
Geeft u niets door, dan kiest het parket voor u. Dat zorgt meestal voor vertraging, en de keuze kan achteraf niet meer worden gewijzigd.

Het parket contacteert daarna het centrum. Dat centrum neemt contact met u op en vraagt u eerst te betalen. Pas daarna kunt u een afspraak maken. Het centrum moet voldoende capaciteit hebben om u de eerste keer te onderzoeken binnen 14 dagen nadat het het dossier heeft ontvangen en u betaald hebt.

Stap 2: de onderzoeken

De onderzoeken gebeuren in de officiële taal van het gewest waar het centrum ligt: in Vlaanderen in het Nederlands, in Wallonië in het Frans, in Brussel in het Nederlands of het Frans. Beheerst u die taal onvoldoende, dan moet u zelf een beëdigde tolk meebrengen.

Het psychologisch onderzoek

Een psycholoog beoordeelt in hoeverre uw attitudes, keuzes en gedrag in het verkeer aansluiten bij veilig rijden. Het onderzoek bestaat uit drie delen:

een gesprek over de overtreding en de omstandigheden, uw opleiding en werk, uw familiale en sociale situatie, uw gebruik van alcohol, drugs of medicatie en hoe u zich mentaal voelt;
vragenlijsten over uw gebruik van middelen en over persoonlijkheidskenmerken die meebepalen hoe veilig u rijdt;
computertesten van uw reactiesnelheid, aandacht en waarneming. U hebt daarvoor geen computerervaring nodig, en wie het niet op een computer kan, krijgt een versie op papier.

Bij een overtreding met alcohol of drugs zoekt de psycholoog onder meer naar aanwijzingen van misbruik of afhankelijkheid, naar een stabiele onthouding als er vroeger een probleem was, naar inzicht in wat er gebeurd is en naar de motivatie om uw gedrag te veranderen.

Dat klinkt zwaar, maar de meeste mensen doorlopen het vlot. Het onderzoek is erop gericht om bestuurders met een echt probleem te herkennen.

Het geneeskundig onderzoek

Een arts gaat na of u lichamelijk en geestelijk voldoet aan de medische normen van bijlage 6 bij het koninklijk besluit betreffende het rijbewijs. Bij rijden onder invloed besteedt hij extra aandacht aan tekenen van misbruik of afhankelijkheid van alcohol of drugs. De arts kan bijkomende analyses vragen, zoals bloed- of urinecontroles, of het advies van een specialist. Welke tests daarbij helpen, leest u in ons artikel over PEth-test, haaranalyse en bloedwaarden.

Stap 3: de beslissing

Na de onderzoeken bespreken de arts en de psycholoog uw dossier. Hebt u beide onderzoeken ondergaan, dan beslist de arts na overleg met de psycholoog. Er zijn drie mogelijke uitkomsten:

Geschikt. U kunt uw rijbewijs terugkrijgen, als ook de andere voorwaarden uit het vonnis vervuld zijn.
Geschikt onder voorwaarden. Het centrum kan beperkingen opleggen die op uw rijbewijs worden vermeld, zoals een geldigheid voor bepaalde voertuigen, een beperkte duur, een nultolerantie voor alcohol of aanpassingen aan het voertuig.
Niet geschikt. U moet het onderzoek opnieuw afleggen.

De beslissing gaat naar u, het parket en de griffie.

Wat als u niet slaagt?

U moet het onderzoek waarvoor u niet slaagde, opnieuw afleggen.
De wet bepaalt geen vaste wachttijd tussen twee pogingen. Het centrum kan een termijn vastleggen, en na een ongunstige beslissing is dat in de praktijk vaak zes maanden. Soms is het ook zinvol zelf te wachten, bijvoorbeeld tot er geen sporen van een middel meer in uw lichaam zijn.
Werd u twee keer na elkaar in hetzelfde centrum ongeschikt verklaard, of betwist u de voorwaarden, dan kunt u vragen om de onderzoeken in een ander centrum af te leggen, dat de minister aanwijst.
U kunt het centrum opnieuw contacteren drie weken voor het einde van een termijn van ongeschiktheid of van een beperking.

Wat kosten de onderzoeken?

U betaalt de onderzoeken zelf. De tarieven zijn vastgelegd bij ministerieel besluit en worden jaarlijks geïndexeerd. Bij Vias kosten ze in 2026:

Onderzoek	Prijs (2026)
Geneeskundig onderzoek	125 euro
Psychologisch onderzoek	425 euro
Samen	550 euro

Rijden zonder geslaagd te zijn

Zolang u de opgelegde onderzoeken niet hebt afgelegd en er niet voor geslaagd bent, mag u niet rijden. Wie het toch doet, pleegt een afzonderlijk misdrijf (artikel 48 Wegverkeerswet). Naast een straf volgt dan verplicht een nieuw rijverbod van minstens drie maanden.

Veelgestelde vragen

Waar leg ik de herstelonderzoeken af?

In een psycho-medisch-sociaal centrum dat erkend is door de FOD Mobiliteit en Vervoer, zoals Vias of een ander erkend centrum. Het parket stuurt u een lijst. U kiest zelf, maar moet uw keuze binnen een maand doorgeven. Anders kiest het parket.

Hoeveel kost een psychologisch herstelonderzoek?

Bij Vias kost het psychologisch onderzoek in 2026 425 euro en het geneeskundig onderzoek 125 euro, samen 550 euro. De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd en zijn wettelijk vastgelegd. U betaalt vooraf, pas daarna krijgt u een afspraak.

Hoe lang duurt het voor ik een afspraak krijg?

Het centrum moet u de eerste keer kunnen onderzoeken binnen 14 dagen nadat het uw dossier van het parket ontvangen heeft en u betaald hebt. De grootste vertraging ontstaat meestal eerder, als u uw keuze voor een centrum niet tijdig doorgeeft.

Kan ik me op het psychologisch onderzoek voorbereiden?

Een inhoudelijke voorbereiding op de testen is niet nodig. Wel helpt het om eerlijk en consequent te zijn over wat er gebeurd is, en om te tonen dat u er lessen uit hebt getrokken. Bewijs van een gevolgde begeleiding of van onthouding, zoals een PEth-test of haaranalyse, kan het dossier versterken.

Wat als ik de taal van het centrum niet goed spreek?

De onderzoeken gebeuren in de officiële taal van het gewest waar het centrum ligt. In Brussel kunt u kiezen tussen Nederlands en Frans. Beheerst u de taal onvoldoende, dan moet u zelf een beëdigde tolk meebrengen, op eigen kosten.

Wat gebeurt er als ik na het rijverbod toch rijd zonder de onderzoeken?

Dan rijdt u zonder geldig recht tot sturen. Dat is een afzonderlijk misdrijf, met een straf en verplicht een nieuw rijverbod van minstens drie maanden. Wacht dus altijd tot u effectief geslaagd bent en uw rijbewijs terug hebt.

Uw dossier laten nakijken

Werd u veroordeeld tot herstelonderzoeken, of dreigen ze in uw dossier? Wij leggen u uit wat u te wachten staat en helpen u de termijnen te bewaken. Neem contact met ons op.

Stand van de wetgeving: 29 september 2026. Wij werken dit artikel bij wanneer de regels wijzigen.